अंबोली गावातील शेतकऱ्यांसाठी सेंद्रिय शेतीचा प्रचार व नविन तंत्रज्ञानाचा वापर करण्याचा उपक्रम राबवला जात आहे. शेतकरी आता जैविक खत, पाणी बचत तंत्रज्ञान आणि आधुनिक शेती यंत्रसामग्री वापरून उत्पादन वाढवू शकतात. या उपक्रमामुळे पर्यावरणाची काळजी घेतली जात आहे आणि शेतकऱ्यांचे उत्पन्नही वाढत आहे.

गावकऱ्यांसाठी डिजिटल साक्षरता शिबिरे आयोजित केली जात आहेत, ज्यामध्ये नागरिकांना ऑनलाइन सरकारी सेवा, ई-फॉर्म्स भरणे, मोबाईल बँकिंग आणि डिजिटल व्यवहार शिकवले जातात. या उपक्रमामुळे गावकऱ्यांना प्रशासनाशी संपर्क साधणे आणि सरकारी सुविधांचा लाभ घेणे अधिक सुलभ झाले आहे.

प्लास्टिक मुक्त गाव करण्यासाठी महिलांना कापडी पिशवीचे वाटप करण्यात आले.

ग्रामपंचायत अंबोलीने राबवलेल्या कापडी पिशवी वाटप उपक्रमामुळे केवळ तात्पुरता फायदा झाला नसून, त्याचे दूरगामी आणि सकारात्मक 'साध्य' (Outcomes) दिसून येतात. या उपक्रमाची प्रमुख साध्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
​उपक्रमाची फलश्रुती (Key Outcomes)
​१. प्लास्टिक कचऱ्यात घट
​महिलांनी कापडी पिशव्यांचा वापर सुरू केल्यामुळे बाजारातून घरी येणाऱ्या पातळ प्लास्टिक पिशव्यांचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या कमी झाले आहे. यामुळे गावातील कचरा कुंडीत साचणारे प्लास्टिक आणि नाल्यांमध्ये होणारी तुंबण्याची समस्या कमी होण्यास मदत झाली आहे.
​२. जनमाणसात पर्यावरणीय जाणीव
​"प्लास्टिक मुक्त पर्यावरण" ही केवळ घोषणा न राहता ती लोकांच्या दैनंदिन सवयीचा भाग बनली आहे. महिलांमध्ये पर्यावरणाप्रती जबाबदारीची भावना निर्माण झाली असून, त्या आता प्लास्टिकच्या दुष्परिणामांबाबत इतरांनाही जागरूक करत आहेत.
​३. आरोग्याचे रक्षण
​प्लास्टिकच्या पिशवीत गरम अन्नपदार्थ किंवा भाजीपाला ठेवल्याने होणारे रासायनिक संसर्ग टाळले गेले आहेत. कापडी पिशवी नैसर्गिक आणि सुरक्षित असल्यामुळे कुटुंबाच्या आरोग्याला सुरक्षितता मिळाली आहे.
​४. ग्रामपंचायतीच्या 'स्वच्छ भारत' मोहिमेला बळकटी
​या उपक्रमामुळे आंबोली ग्रामपंचायतीला स्वच्छ भारत अभियानांतर्गत आपली कामगिरी सुधारण्यास मदत झाली आहे. प्लास्टिकमुक्त गाव ही ओळख निर्माण झाल्यामुळे गावाच्या लौकिकात भर पडली आहे.
​५. बचतीला प्रोत्साहन
​प्रत्येक वेळी बाजारात गेल्यावर प्लास्टिक पिशवीसाठी द्यावे लागणारे अतिरिक्त पैसे (किंवा वारंवार पिशव्या विकत घेणे) वाचले आहेत. कापडी पिशवी टिकाऊ असल्याने ती दीर्घकाळ वापरली जात आहे, ज्यातून अप्रत्यक्षपणे आर्थिक बचत होत आहे.
​६. जनावरांच्या आरोग्याचे संरक्षण
​ग्रामीण भागात प्लास्टिक पिशव्या कचऱ्यात टाकल्या गेल्यामुळे अनेकदा पाळीव प्राणी (गायी, म्हशी) त्या खातात, ज्यामुळे त्यांचे मृत्यू ओढवतात. कापडी पिशव्यांच्या वापरामुळे प्राण्यांच्या जीवाला असलेला हा धोका कमी झाला आहे.
 ग्रामपंचायत अंबोली (ता. त्र्यंबकेश्वर) यांनी महिलांना कापडी पिशव्यांचे वाटप करून एक अत्यंत स्तुत्य आणि पर्यावरणपूरक पाऊल उचलले आहे. या उपक्रमाची प्रमुख उद्दिष्टे खालीलप्रमाणे आहेतव:
​उपक्रमाची मुख्य उद्दिष्टे
​१. प्लास्टिक प्रदूषण नियंत्रण
​प्लास्टिक पिशव्यांचा वापर कमी करणे हे या उपक्रमाचे प्राथमिक ध्येय आहे. प्लास्टिक विघटन होण्यास शेकडो वर्षे लागतात, त्यामुळे कापडी पिशव्यांच्या वापरामुळे पर्यावरणाचे रक्षण होण्यास मदत होते.
​२. 'प्लास्टिकमुक्त गाव' संकल्पना
​आंबोली गावाला स्वच्छ आणि सुंदर बनवण्यासाठी, तसेच गावाला 'प्लास्टिकमुक्त' घोषित करण्याच्या दिशेने हे एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. यामुळे कचरा व्यवस्थापनाचा ताण कमी होतो.
​३. महिला सक्षमीकरण आणि सहभाग
​ग्रामपंचायतीच्या योजनांमध्ये महिलांचा सहभाग वाढवणे आणि त्यांना पर्यावरणाप्रती जागरूक करणे हे यामागील उद्दिष्ट आहे. जेव्हा घरातील महिला कापडी पिशवीचा वापर सुरू करते, तेव्हा संपूर्ण कुटुंब प्लास्टिकमुक्त होण्यास मदत होते.
​४. आरोग्याविषयी जागरूकता
​प्लास्टिकमधील रसायने अन्नाद्वारे शरीरात गेल्याने आरोग्यावर विपरीत परिणाम होतात. कापडी पिशवी वापरल्याने अन्नाचा दर्जा टिकून राहतो आणि पर्यायाने सार्वजनिक आरोग्य सुधारते.
​५. स्थानिक अर्थव्यवस्थेला चालना
​अशा उपक्रमांतर्गत अनेकदा पिशव्या शिवण्याचे काम स्थानिक महिला बचत गटांना दिले जाते. यामुळे गावातील महिलांना रोजगाराची संधी उपलब्ध होते आणि त्यांचे आर्थिक उत्पन्न वाढते.

महिलांचे व एकल महिलांचे हळदी कुंकू समारंभ आयोजित करण्यात आला.

प्रधानमंत्री आवास योजना घरकुल लाभार्थी यांचा गृहप्रवेश कार्यक्रम

वनराई बंधारा बांधणे

पाण्याचा ताळेबंद वॉटर बजेट तयार करणे

दिव्यांग लाभार्थी यांनीय यू डी  आय डी कार्ड काढण्याबाबत मार्गदर्शन केले.

 नाशिक जिल्हा परिषदेने ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांसाठी 'क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले - गाव तेथे अभ्यासिका' हा एक अत्यंत महत्त्वाकांक्षी उपक्रम सुरू केला आहे. या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश खेड्यापाड्यातील विद्यार्थ्यांना स्पर्धा परीक्षा आणि उच्च शिक्षणासाठी शहरात न जाता आपल्या गावातच दर्जेदार अभ्यासाचे वातावरण उपलब्ध करून देणे हा आहे. ​उपक्रमाचे स्वरूप
​गाव तेथे अभ्यासिका: जिल्हा परिषदेच्या माध्यमातून जिल्ह्यातील अनेक ग्रामपंचायतींमध्ये या अभ्यासिका उभारल्या जात आहेत. यामध्ये ग्रामपंचायत अंबोली  अंतर्गत क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले अभ्यासिका सुरू करण्यात आली आहे.
​लोकसहभाग: या उपक्रमात जिल्हा परिषदेसोबतच स्थानिक ग्रामपंचायत आणि लोकसहभागाचा मोठा वाटा आहे.
पुस्तकांचा संच: स्पर्धा परीक्षांसाठी लागणारी महत्त्वाची पुस्तके (MPSC, UPSC, तलाठी, पोलीस भरती इ.) आणि मासिके येथे उपलब्ध आहेत.
​ग्रामीण विद्यार्थ्यांसाठी सोय: शेतकरी आणि कष्टकरी कुटुंबातील मुला-मुलींना घरी अभ्यासासाठी पुरेशी जागा नसते, त्यांच्यासाठी ही स्वतंत्र व्यवस्था केली आहे.
 ​बैठक व्यवस्था: अभ्यासासाठी स्वतंत्र टेबल, खुर्च्या आणि उत्तम प्रकाश व्यवस्था करण्यात आलेली आहे.
नाशिक जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) मा. ओमकार पवार सर आणि जिल्हा परिषद प्रशासन यांच्या पुढाकाराने व संकल्पनेतून क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले अभ्यासिका तयार करण्यात आलेल्या आहेत.
नाशिक जिल्हा परिषदेच्या 'क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले - गाव तेथे अभ्यासिका' या उपक्रमामुळे ग्रामीण भागातील विशेषतः त्र्यंबकेश्वर-अंबोली सारख्या दुर्गम भागातील शैक्षणिक चित्रात मोठे बदल दिसून येत आहेत. या उपक्रमातून साध्य झालेले मुख्य परिणाम खालीलप्रमाणे आहेत:  

वाचन संस्कृतीचे पुनरुज्जीवन
​मोबाईल आणि सोशल मीडियाच्या युगात तरुण वाचनापासून दूर जात होते. मात्र, या उपक्रमामुळे:
​गावागावांत पुन्हा वाचन संस्कृती रुजू लागली आहे.
​अभ्यासीका हे केवळ अभ्यासाचे ठिकाण न राहता, समविचारी आणि ध्येयवादी तरुणांच्या चर्चेचे केंद्र बनले आहे.
 अभ्यासािकेत सर्व जाती-धर्माचे विद्यार्थी एकत्र बसून अभ्यास करतात.
​यामुळे तरुणांमध्ये सामाजिक सलोखा वाढतो.
​अभ्यासािकेच्या नियमांमुळे (वेळेचे पालन, शांतता राखणे) विद्यार्थ्यांमध्ये स्वयंवैयक्तिक शिस्त निर्माण झाली आहे
खाजगी क्लासेस आणि लायब्ररीची फी परवडत नसलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी या 'मोफत' अभ्यासीका मोठा आधार ठरल्या आहेत. ज्यांच्या घरात अभ्यासासाठी स्वतंत्र खोली किंवा शांतता नाही, अशा विद्यार्थ्यांसाठी हे उपक्रम 'शिक्षणाची पंढरी' ठरले आहेत
थोडक्यात सांगायचे तर, नाशिक जिल्हा परिषदेचा हा उपक्रम केवळ 'खोल्या आणि पुस्तके' देण्यापुरता मर्यादित नसून, तो ग्रामीण भागातील तरुणांचे भविष्य घडवणारा आणि आत्मविश्‍वास वाढवणारा एक क्रांतिकारी उपक्रम ठरला आहे.

अंबोली ग्रामपंचायत (ता. त्र्यंबकेश्वर)  येथे 'प्लास्टिक घर' (Plastic Bank/PVC Pipe Model) हा उपक्रम कचरा व्यवस्थापन आणि पर्यावरणाप्रती जागरूकते साठी राबवण्यात आलेला आहे. सदर उपक्रम दिसायला साधा असला तरी त्याचे परिणाम खूप मोठे आहेत.
​या उपक्रमाचा सविस्तर तपशील खालीलप्रमाणे आहे:
​१. उपक्रमाचे स्वरूप 
​गावात किंवा सार्वजनिक ठिकाणी फिरताना लोक चॉकलेटचे वेष्टन, बिस्किटांचे पुडे किंवा प्लास्टिकच्या पिशव्या कुठेही फेकून देतात. हे टाळण्यासाठी अंबोली ग्रामपंचायतीने टाकाऊ पीव्हीसी (PVC) पाईप्सचा वापर करून हे 'प्लास्टिक घर' किंवा 'प्लास्टिक संकलन केंद्र' तयार केले आहे.
​२. रचना आणि वापर
​साधेपणा: सहा इंची व्यासाचा पीव्हीसी पाईप उभा करून त्याला खांबाचा आधार दिला आहे. 
​पाईपच्या वरच्या बाजूतून नागरिक छोटे प्लास्टिक कचरा आत टाकू शकतात.
​संकलन: पाईपच्या खालच्या बाजूला  एक कापड बांधलेले आहे जेणेकरून जमा झालेला कचरा सहजपणे बाहेर काढून त्याची विल्हेवाट लावता येईल.
​३. या उपक्रमाचे मुख्य फायदे
​स्वच्छता: प्लास्टिक इकडे तिकडे विखुरलेले न राहता एका ठिकाणी जमा होते. त्यामुळे गाव स्वच्छ राहण्यास मदत होते.
​कमी खर्च (Low Cost): कचरा कुंडी विकत घेण्यापेक्षा टाकाऊ पाईप्सपासून ही व्यवस्था करणे अत्यंत स्वस्त आणि टिकाऊ आहे.
​पावसापासून संरक्षण: पाईपची रचना अशी असते की आत जमा झालेला कचरा पावसात भिजत नाही, ज्यामुळे दुर्गंधी येत नाही आणि तो कचरा पुन्हा रिसायकलिंगसाठी (Recycling) पाठवणे सोपे जाते.
​जागरूकता: जेव्हा मुले किंवा नागरिक असे वेगळे 'प्लास्टिक घर' पाहतात, तेव्हा त्यांच्यात कचरा कचरापेटीतच टाकण्याची सवय लागते.
​४. अंबोली ग्रामपंचायतीचा संदेश
​या उपक्रमातून ग्रामपंचायतीने 'माझी वसुंधरा' किंवा 'स्वच्छ भारत' अभियानांतर्गत एक महत्त्वाचा संदेश दिला आहे. "प्लास्टिक जाळू नका किंवा फेकू नका, ते या प्लास्टिक घरात जमा करा," ही साधी सूचना पर्यावरणाचे मोठे नुकसान टाळण्यास मदत करत आहे.
​५. भविष्यकालीन उपयोग
​येथे जमा झालेले प्लास्टिक पुढे:
​रिसायकलिंग साठी पाठवले जाणार आहे.

 गर्भवती महिलांना गरोदरपणाच्या 18 ते 21 आठवड्या दरम्यान ॲनोमली स्कॅन केले जाते. याद्वारे गर्भातील बाळाची शारीरिक वाढ कशी होत आहे आणि बाळाच्या शरीरात काही व्यंग (Anomalies) तर नाही ना, याची बारकाईने तपासणी केली जाते. महिलांना 'ॲनोमली स्कॅन' साठी मदत करण्यामागचा ग्रामपंचायत अंबोलीचा उद्देश ग्रामीण भागातील माता मृत्यू दर आणि बाल मृत्यू दर कमी करणे, तसेच सुदृढ पिढी घडवणे हा आहे. ग्रामीण भागात या महागड्या चाचण्या परवडत नसल्याने ही आर्थिक मदत अत्यंत मोलाची ठरते.
या स्कॅनचा मुख्य उद्देश काय असतो?
​अवयवांची तपासणी: बाळाचे हृदय, मेंदू, फुफ्फुसे, मूत्रपिंड (किडनी), पाठीचा कणा आणि पोटाचे अवयव योग्यरित्या विकसित होत आहेत का, हे पाहणे.
​शारीरिक दोष शोधणे: बाळाचे ओठ फाटलेले असणे (Cleft lip), मणक्याचे दोष किंवा हृदयातील छिद्र यांसारख्या समस्या तपासणे.
​बाळाची वाढ: बाळाचे हात, पाय आणि बोटांची वाढ व्यवस्थित झाली आहे का, हे तपासणे.
​वार आणि पाण्याचे प्रमाण: गर्भाशयातील पाण्याची पातळी (Amniotic fluid) आणि वारेची (Placenta) स्थिती तपासणे.
 हे स्कॅन करणे का गरजेचे आहे?
​१. आरोग्याची खात्री: बाळ पूर्णपणे सुदृढ असल्याची पालकांना खात्री मिळते.
२. वेळेवर उपचार: जर काही दोष आढळले, तर काही प्रकरणांमध्ये बाळ पोटात असताना किंवा जन्मानंतर लगेच त्यावर उपचार करणे शक्य होते.
३. मानसिक तयारी: जर काही गंभीर समस्या असेल, तर डॉक्टरांना पालकांशी चर्चा करून पुढील निर्णय घेण्यास मदत होते.
ग्रामपंचायत अंबोलीने महिलांना 'ॲनोमली स्कॅन' (गर्भावस्थेतील महत्त्वाची तपासणी) साठी आर्थिक मदत केल्यामुळे ग्रामीण स्तरावर अतिशय सकारात्मक बदल घडून आले आहेत. या उपक्रमामुळे साध्य झालेल्या गोष्टी खालीलप्रमाणे आहेत:
​१. जन्मजात व्यंग असलेल्या बाळांचे प्रमाण कमी होण्यास मदत
​या स्कॅनमुळे बाळाच्या शरीरातील दोष (उदा. हृदयातील छिद्र, पाठीच्या कण्याचे दोष किंवा मेंदूची अपूर्ण वाढ) वेळेत समजतात. काही दोषांवर बाळ पोटात असताना किंवा जन्मानंतर लगेच उपचार करणे शक्य झाल्यामुळे, भविष्यातील अपंगत्व टाळण्यास मदत झाली आहे.
​२. माता आणि बाल मृत्यू दरात घट (Reduction in MMR & IMR)
​ग्रामीण भागात अनेकदा तपासणी अभावी प्रसूती दरम्यान गुंतागुंत होते. ॲनोमली स्कॅनमुळे बाळाची आणि वारेची (Placenta) स्थिती आधीच समजते. जर काही धोका असेल, तर अशा महिलांना वेळेत मोठ्या हॉस्पिटलमध्ये संदर्भित (Refer) केल्यामुळे माता आणि बाल मृत्यूचा धोका कमी झाला आहे.
​३. आर्थिक भार कमी झाला
​खाजगी रुग्णालयांमध्ये ॲनोमली स्कॅनसाठी साधारण २,००० ते ५,००० रुपयांपर्यंत खर्च येतो. ग्रामीण भागातील गरीब कुटुंबांसाठी हा खर्च मोठा असतो. ग्रामपंचायतीच्या आर्थिक मदतीमुळे पैशाअभावी तपासणी राहून जाण्याचे प्रमाण थांबले असून, गरजू महिलांना उच्च दर्जाची आरोग्य सुविधा मोफत किंवा सवलतीत मिळाली आहे.
​४. ग्रामीण भागात आरोग्य जागृती
​या उपक्रमामुळे ग्रामीण महिलांमध्ये आरोग्याप्रती जागरूकता वाढली आहे. केवळ सरकारी दवाखान्यात जाण्यापुरते मर्यादित न राहता, आधुनिक चाचण्यांचे महत्त्व महिलांना समजले आहे. यामुळे 'सुदृढ माता, सुदृढ बालक' हे उद्दिष्ट साध्य होण्यास मदत झाली आहे.
​५. मानसिक आधार आणि स्थैर्य
​बाळ सुदृढ असल्याची खात्री स्कॅनिंग रिपोर्टद्वारे मिळाल्यामुळे गर्भवती महिला आणि त्यांच्या कुटुंबाचा मानसिक ताण कमी होतो. यामुळे गरोदरपणाचा काळ तणावमुक्त जाण्यास मदत होते.
​६. नियोजित प्रसूती (Planned Delivery)
​स्कॅनमध्ये जर काही गुंतागुंत आढळली, तर डॉक्टर आधीच सिझेरियन किंवा विशेष उपचारांची तयारी करू शकतात. यामुळे ऐनवेळी होणारी धावपळ आणि जीविताला होणारा धोका टळला आहे.
अंबोली ग्रामपंचायतीचा हा निर्णय केवळ आर्थिक मदत नसून, तो एका आरोग्यसंपन्न गावाच्या निर्मितीसाठी उचललेले अत्यंत प्रभावी पाऊल ठरले आहे.

अंबोली ग्रामपंचायतीने शेतकऱ्यांसाठी आयोजित केलेल्या ड्रोनद्वारे फवारणीच्या प्रात्यक्षिकामागे अनेक महत्त्वाचे आणि प्रगत उद्देश आहेत. शेतीमध्ये तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवून शेतकऱ्यांचे जीवन सुसह्य करणे हा यामागचा मुख्य विचार आहे.
​या उपक्रमाचे प्रमुख उद्देश खालीलप्रमाणे आहेत:
​१. वेळेची आणि श्रमाची बचत
​पारंपारिक पद्धतीने पाठीवर पंप घेऊन फवारणी करण्यास बराच वेळ आणि शारीरिक कष्ट लागतात. ड्रोनच्या सहाय्याने काही मिनिटांतच एकरभर क्षेत्रावर फवारणी पूर्ण करता येते, ज्यामुळे शेतकऱ्यांच्या वेळेची मोठी बचत होते.
​२. औषधांची आणि पाण्याची बचत
​ड्रोन फवारणीत 'अल्ट्रा लो वॉल्यूम' (ULV) तंत्रज्ञानाचा वापर होतो. यामुळे:
​पाणी खूप कमी लागते.
​औषध वाफेच्या स्वरूपात पिकावर पडल्याने ते पानांच्या खालच्या बाजूलाही व्यवस्थित पोहोचते.
​औषधाची नासाडी थांबते आणि अचूक फवारणी होते.
​३. शेतकऱ्यांच्या आरोग्याची सुरक्षा
​कीटकनाशकांची फवारणी करताना विषबाधा होण्याचा धोका असतो. ड्रोनमुळे शेतकरी पिकापासून सुरक्षित अंतरावर राहून फवारणी करू शकतो, परिणामी विषबाधा किंवा त्वचेचे विकार होण्याचा धोका पूर्णपणे टळतो.
​४. कठीण भागात फवारणी करणे सुलभ
​जेव्हा पीक उंच वाढलेले असते (उदा. ऊस किंवा मका) किंवा पावसामुळे शेतात चिखल असतो, तेव्हा चालत जाऊन फवारणी करणे कठीण असते. अशा परिस्थितीत ड्रोन अत्यंत प्रभावी ठरतो.
​५. आधुनिक शेतीला प्रोत्साहन
​ग्रामीण भागातील शेतकऱ्यांना नवीन तंत्रज्ञानाची ओळख करून देणे आणि शेतीकडे बघण्याचा त्यांचा दृष्टिकोन अधिक व्यावसायिक बनवणे हा ग्रामपंचायतीचा एक महत्त्वाचा सामाजिक उद्देश आहे.
​६. उत्पादन खर्चात घट
​मजुरांची टंचाई आणि वाढती मजुरी यावर ड्रोन हा एक उत्तम पर्याय आहे. सुरुवातीला तंत्रज्ञान महाग वाटले तरी दीर्घकाळात यामुळे शेतीचा उत्पादन खर्च कमी होण्यास मदत होते.
​थोडक्यात सांगायचे तर: शेतकऱ्यांचे कष्ट कमी करून, त्यांचे आरोग्य जपत आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या जोरावर शेती अधिक फायदेशीर बनवणे हा अंबोली ग्रामपंचायतीचा मुख्य उद्देश आहे.

 त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील अंबोली  ग्रामपंचायतीने महिलांसाठी आयोजित केलेल्या 'मशरूम उत्पादन' प्रशिक्षणामागे अत्यंत दूरदृष्टीचे आणि सामाजिक-आर्थिक उद्देश आहेत. हे प्रशिक्षण केवळ कौशल्य विकासापुरते मर्यादित नसून ते महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी एक मोठे पाऊल आहे.
​या उपक्रमाचे प्रमुख उद्देश खालीलप्रमाणे आहेत:
​१. महिलांचे आर्थिक सक्षमीकरण (Economic Empowerment)
​ग्रामीण भागातील महिलांना घरबसल्या रोजगाराची संधी उपलब्ध करून देणे हा प्राथमिक उद्देश आहे. मशरूम उत्पादनातून महिलांना अतिरिक्त उत्पन्न मिळवता येते, ज्यामुळे त्या आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी होऊ शकतात.
​२. कमी खर्चात आणि कमी जागेत व्यवसाय
​मशरूम शेतीचे वैशिष्ट्य म्हणजे यासाठी मोठ्या शेतजमिनीची गरज नसते.
​हा व्यवसाय घराच्या एका कोपऱ्यात किंवा बंद खोलीत करता येतो.
​यासाठी लागणारे भांडवल (Investment) अत्यंत कमी आहे, जे ग्रामीण महिलांना परवडणारे असते.
​३. कुपोषण निर्मूलन आणि आरोग्य सुधारणा
​मशरूम हे प्रथिनांचा (Proteins) आणि जीवनसत्त्वांचा उत्तम स्रोत आहे.
​प्रशिक्षणाद्वारे महिलांना मशरूमचे आहारातील महत्त्व समजते.
​स्वतः उत्पादन घेतल्यामुळे कुटुंबाच्या आहारात याचा समावेश होऊन घरातील मुले आणि महिलांचे आरोग्य सुधारण्यास मदत होते.
​४. शेतीपूरक व्यवसायाला चालना
​त्र्यंबकेश्वर सारख्या भागात पावसाळी शेतीवर जास्त अवलंबून राहावे लागते. अशा वेळी मशरूम सारखा शेतीपूरक व्यवसाय शेतकऱ्यांच्या कुटुंबाला वर्षभर उत्पन्नाचा स्त्रोत मिळवून देतो.
​५. टाकाऊतून टिकाऊ (Waste Management)
​मशरूमच्या वाढीसाठी भाताचे पेंढा (पेंडा) किंवा गव्हाचे काड वापरले जाते. शेतात उरलेला हा कचरा जाळून टाकण्याऐवजी त्याचा वापर मशरूम उत्पादनासाठी करून त्यातून पैसे कमावणे, हा या प्रशिक्षणाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.
​६. स्थानिक बाजारपेठ आणि पर्यटन लाभ
​त्र्यंबकेश्वर हे पर्यटन आणि तीर्थक्षेत्र असल्याने येथे हॉटेल्स आणि भाविकांची मोठी वर्दळ असते.
​उत्पादित मशरूमला स्थानिक स्तरावरच मोठी मागणी मिळू शकते.
​महिलांना स्वतःचा छोटा उद्योग सुरू करण्यासाठी प्रोत्साहन देणे हा यामागचा हेतू आहे.
त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील अंबोली  ग्रामपंचायतीने महिलांना दिलेल्या मशरूम उत्पादनाच्या प्रशिक्षणामुळे केवळ माहिती मिळाली नाही, तर ग्रामीण स्तरावर मोठे सामाजिक आणि आर्थिक बदल घडून आले आहेत.
​या प्रशिक्षणामुळे खालील गोष्टी साध्य झाल्या आहेत:
​१. महिला उद्योजकतेचा उदय (Entrepreneurship)
​हे प्रशिक्षण केवळ शिकण्यापुरते मर्यादित राहिले नाही, तर अनेक महिलांनी स्वतःचे छोटे युनिट सुरू करण्याचा आत्मविश्वास मिळवला. घरातल्या रिकाम्या जागेचा वापर करून 'व्यवसाय' कसा करावा, याचे प्रत्यक्ष ज्ञान त्यांना मिळाले. यामुळे महिला आता केवळ गृहिणी न राहता 'लघु उद्योजक' म्हणून पुढे येत आहेत.
​२. आर्थिक स्वावलंबन आणि बचत गटांना बळकटी
​बचत गटातील महिलांनी एकत्र येऊन मशरूम उत्पादनाचा निर्णय घेतल्यामुळे त्यांच्या आर्थिक उत्पन्नात वाढ झाली आहे. दररोजच्या घरखर्चासाठी किंवा मुलांच्या शिक्षणासाठी लागणाऱ्या पैशांसाठी आता त्यांना इतरांवर अवलंबून राहण्याची गरज उरली नाही.
​३. स्थानिक रोजगाराची निर्मिती
​त्र्यंबकेश्वर भागातील महिलांना रोजगारासाठी बाहेर जावे लागायचे. या प्रशिक्षणामुळे त्यांना 'घरीच काम आणि घरीच दाम' उपलब्ध झाले. यामुळे स्थलांतर थांबवण्यास आणि स्थानिक स्तरावर शाश्वत रोजगार निर्माण करण्यास मदत झाली.
​४. आरोग्याबाबत जागरूकता आणि पोषण मूल्य
​प्रशिक्षणामुळे महिलांना मशरूममधील 'व्हिटॅमिन डी', 'प्रोटीन्स' आणि 'अँटी-ऑक्सिडंट्स'च्या महत्त्वाची माहिती झाली. उत्पादित मशरूमचा आहारात समावेश झाल्यामुळे कुटुंबातील, विशेषतः मुलांमधील आणि गरोदर महिलांमधील कुपोषणाचे प्रमाण कमी करण्यास मदत झाली.
​५. शेतीतील कचऱ्याचा सदुपयोग
​
शेतकरी सहसा भाताचा पेंढा फेकून देतात किंवा जाळून टाकतात. या प्रशिक्षणामुळे महिलांनी हा पेंढा मशरूमसाठी 'बेड' म्हणून वापरण्यास सुरुवात केली. यामुळे शेतातील कचऱ्याचे रूपांतर सोन्यात (पैशात) झाले, जे पर्यावरणासाठीही फायदेशीर ठरले.

ग्रामपंचायत आंबोली (ता. त्र्यंबकेश्वर) यांच्यामार्फत महिलांसाठी राबवण्यात आलेल्या शिवणकाम प्रशिक्षणामागे ग्रामीण भागातील महिलांचा सर्वांगीण विकास साधणे हा मुख्य हेतू असतो. या उपक्रमाची प्रमुख उद्दिष्टे खालीलप्रमाणे आहेत:
​१. महिलांचे आर्थिक सक्षमीकरण
​ग्रामीण भागातील महिलांना स्वतःच्या पायावर उभे करणे हे या प्रशिक्षणाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. शिवणकाम शिकल्यामुळे महिलांना घरबसल्या रोजगाराची संधी उपलब्ध होते, ज्यामुळे त्यांच्या कौटुंबिक उत्पन्नात भर पडते.
​२. कौशल्य विकास (Skill Development)
​पारंपारिक कामांव्यतिरिक्त महिलांना एका विशिष्ट कौशल्यात (Skill) पारंगत करणे. यामध्ये केवळ कपडे शिवणेच नव्हे, तर कटिंग, मापे घेणे आणि आधुनिक फॅशन डिझाइनची प्राथमिक ओळख करून देणे याचा समावेश होतो.
​३. स्वयंरोजगाराला चालना
​प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर महिला स्वतःचे 'टेलरिंग शॉप' किंवा 'ब्युटी बुटीक' सुरू करू शकतात. ग्रामपंचायतीचा प्रयत्न असतो की, महिलांनी केवळ मजूर म्हणून काम न करता एक 'उद्योजिका' म्हणून पुढे यावे.
​४. बचतीला प्रोत्साहन आणि खर्च कपात
​घरातील कपडे स्वतः शिवल्यामुळे कुटुंबाच्या कपड्यांवरील खर्चात बचत होते. तसेच, गावातच ही सुविधा उपलब्ध झाल्यामुळे ग्रामस्थांना कापड शिवण्यासाठी शहरात जाण्याची गरज उरत नाही.
​५. सामाजिक दर्जा आणि आत्मविश्वास वाढवणे
​जेव्हा एखादी महिला आर्थिकदृष्ट्या स्वतंत्र होते, तेव्हा तिचा आत्मविश्वास वाढतो. समाजात आणि कुटुंबात तिचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग वाढवण्यासाठी अशा प्रशिक्षणांची मदत होते.
​६. सरकारी योजनांचा लाभ मिळवून देणे
​अशा प्रशिक्षणांनंतर महिलांना शासकीय प्रमाणपत्र मिळते. या प्रमाणपत्राच्या आधारे महिलांना पुढील व्यवसायासाठी बँक कर्ज किंवा मुद्रा योजना तसेच शासनाच्या इतर अनुदानाचा लाभ घेणे सोपे जाते.
​थोडक्यात सांगायचे तर: आंबोली ग्रामपंचायतीचा हा पुढाकार महिलांना "चूल आणि मूल" या परिघाबाहेर काढून त्यांना आर्थिक स्वावलंबनाकडे नेणारा एक महत्त्वाचा टप्पा आहे.
ग्रामपंचायत आंबोलीने राबवलेल्या शिवणकाम प्रशिक्षण उपक्रमातून मिळणारी 'साध्ये' (Outcomes) किंवा झालेली फलश्रुती खालीलप्रमाणे स्पष्ट करता येईल:
​१. हक्काचा स्वरोजगार निर्माण झाला
​या उपक्रमामुळे गावातील अनेक महिलांना आता बाहेर कामासाठी वणवण करण्याची गरज उरली नाही. प्रशिक्षण पूर्ण केलेल्या महिलांनी स्वतःच्या घरी शिवणकाम सुरू करून हक्काचा व्यवसाय उभा केला आहे.
​२. महिलांच्या उत्पन्नात वाढ
​प्रशिक्षणामुळे महिलांना ब्लाउज, ड्रेस आणि इतर कपडे शिवण्याचे तांत्रिक ज्ञान मिळाले. यामुळे त्यांच्या मासिक उत्पन्नात भर पडली असून, त्या आपल्या मुलांचे शिक्षण आणि घरगुती गरजांसाठी आर्थिक हातभार लावू लागल्या आहेत.
​३. कौशल्याचे प्रमाणीकरण (Certification)
​केवळ प्रशिक्षणच मिळाले नाही, तर त्यासोबत मिळालेल्या प्रमाणपत्रामुळे महिलांच्या कौशल्याला अधिकृत मान्यता मिळाली. या प्रमाणपत्राचा वापर करून काही महिलांनी शिलाई मशीन खरेदीसाठी बँकेकडून कर्ज किंवा सरकारी अनुदानासाठी अर्ज करणे साध्य केले आहे.
​४. ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला गती
​गावातील पैसा गावातच राहू लागला आहे. पूर्वी शिवणकामासाठी ग्रामस्थांना त्र्यंबकेश्वर किंवा नाशिकला जावे लागायचे, ते आता स्थानिक पातळीवरच उपलब्ध झाल्यामुळे गावच्या अर्थव्यवस्थेला बळकटी मिळाली आहे.
​५. महिलांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग
​आर्थिक स्वावलंबनामुळे महिलांचा आत्मविश्वास उंचावला आहे. घरातील आर्थिक निर्णयांमध्ये आता त्यांचा शब्द महत्त्वाचा ठरत आहे, हे या उपक्रमाचे मोठे सामाजिक साध्य आहे.
​६. गटनिर्मिती आणि संघटन
​प्रशिक्षणामुळे महिला एकत्र आल्या, ज्यातून पुढे महिला बचत गटांचे बळकटीकरण झाले. काही महिलांनी एकत्र येऊन सामूहिकरीत्या गणवेश शिवण्याचे किंवा मोठ्या ऑर्डर्स घेण्याचे नियोजन केले आहे, ज्यामुळे संघटित रोजगाराची संधी निर्माण झाली आहे.